De Capitolijnse Wolvin, Marcus Aurelius, Caravaggio, het Forum van bovenaf gezien, de Venus en de stervende Galliër: het beste van het oudste museum ter wereld, voor wie weinig tijd heeft.
Waar zijn de tweeling? Eeuwenlang waren ze er niet, onder deze wolvin. Je staat voor de Capitolijnse Wolvin, een bronzen beeld van vijfenzeventig centimeter. Sinds de tiende eeuw staat zij bij het Lateraan, en het is geen kunstwerk: het is een symbool van gerechtigheid. Daar werden de processen gehouden, en de executies «alla lupa» zijn tot 1450 geregistreerd. In 1471 schenkt paus Sixtus IV haar aan het Romeinse volk. Pas daarna voegt iemand de twee tweelingbroers toe, die sommigen aan Pollaiolo toeschrijven. Een houtsnede uit 1499 toont haar al met de tweeling. Kijk naar hen: zij zijn er later bij gekomen. Met hen wordt een symbool van gerechtigheid het symbool van Rome. En de Wolvin, wanneer is zij ontstaan? Jarenlang werd zij voor Etruskisch gehouden, uit de vijfde eeuw voor Christus, en dat is de datering die de museumfiche nog steeds vermeldt. In 2006 komt de restaurator Anna Maria Carruba met een ander idee: zij zou middeleeuws kunnen zijn. Analyses van de gietkernen leiden naar de dertiende eeuw. Er zijn dus twee dateringen die tegenover elkaar staan, en de kwestie blijft open. Wat je voor je hebt, zou meer dan tweeduizend jaar oud kunnen zijn, of ongeveer acht eeuwen. Ga verder in het parcours naar de Exedra, de grote glazen zaal.
In Rome stonden tweeëntwintig ruiterstandbeelden zoals dit. Waarom is alleen dit ene tot ons gekomen? Kijk omhoog: Marcus Aurelius te paard, vier meter en vierentwintig centimeter brons, onder het glas van de zaal ontworpen door Carlo Aymonino. Het wordt gegoten tussen 161 en 180 n.Chr., misschien in 176 voor een triomf op de Germanen, misschien na zijn dood. De antieke bronnen noemen het nooit. Eeuwenlang staat het bij de Lateraan. Men vertelt dat het gered wordt doordat men het aanziet voor Constantijn, de eerste christelijke keizer. In 1538 laat paus Paulus III het naar het Capitool brengen. Michelangelo ontwerpt het voetstuk, ook al schijnt hij het er niet mee eens te zijn geweest om het midden op het plein te plaatsen. In 1849, in de dagen van de Romeinse revolutie, geven de betogers het een driekleur in de hand. In 1979 beschadigt een bom in het nabijgelegen Palazzo Senatorio het voetstuk. Op het plein gaat ook een legende rond: op de dag des oordeels zal het brons weer goud worden. Wat je nu op het plein ziet, is een kopie. Het origineel is hier, binnen, beschut. Ga nu naar de tweede verdieping, naar de Pinacoteca.
Twee schilderijen van Caravaggio in dezelfde zaal, en één ervan is over een ander schilderij heen geschilderd. Zoek eerst de Waarzegster. Een zigeunerin leest de hand van een jongeman. Volgens de biograaf Bellori ziet Caravaggio haar op straat voorbijkomen en schildert hij haar naar het leven. Hij schildert het in de laatste jaren van de zestiende eeuw, en de eerste die het koopt is kardinaal Del Monte. In 1977 onthult een röntgenfoto het geheim: onder de verf zit een ander werk, De kroning van de Maagd van Cavalier d'Arpino. Caravaggio heeft over het werk van een collega heen geschilderd. Zoek nu de Johannes de Doper, uit 1602. Ciriaco Mattei bestelt hem voor zijn paleis, niet voor een kerk. De heilige draagt de naam van Matteis zoon, Giovanni Battista. En de houding? Caravaggio ontleent die aan een van de naakten van het gewelf van de Sixtijnse Kapel, van Michelangelo. Beide komen rond 1750 op het Capitool terecht. Paus Benedictus de veertiende wil werken voor het museum, en laat de Waarzegster taxeren door kardinaal Valenti Gonzaga. Een tweede versie bevindt zich in het Louvre. Ga nu terug naar de begane grond en daal af naar de ondergrondse galerij. Neem halverwege de zijtrap die omhoog gaat naar het Tabularium.
Om hier te komen heb je de fundamenten van de heuvel doorkruist, naast de tempel van Veiovis. De tempel was ouder dan het paleis, en de bouwers hebben hem omzeild: daarom heeft de plattegrond een insprong. Kom nu dichter bij de open arcade. Kijk naar beneden. Dit is het Forum Romanum, van bovenaf gezien. Het museum verdwijnt en de stad blijft over. Het paleis waar je je bevindt was het Tabularium, het archief van de Staat: hier werden de wetten en de officiële akten van Rome bewaard, gegraveerd op bronzen tafels. In 83 v.Chr. richt een brand schade aan op de heuvel. De dictator Sulla laat herbouwen, en het werk wordt voltooid door Quintus Lutatius Catulus, consul in 78 v.Chr. De datum is te lezen in een inscriptie. Zoek nu, voor je, de resten van de tempels. Die van Vespasianus, die van Concordia. En verderop de Rostra, het spreekgestoelte voor de redevoeringen. Meer dan tweeduizend jaar geleden sloot deze muur het Forum af aan de kant van het Capitool. Vandaag is het nog steeds een belvedère. Neem even de tijd. Vanaf geen enkel ander punt in het museum zie je Rome zo. Ga nu terug naar de galerij, loop door tot het einde en ga omhoog naar de binnenplaats van Palazzo Nuovo, daarna naar de eerste verdieping, tot aan de zaal van de Venus.
Waarom koopt een paus een naakte godin en schenkt hij haar aan het volk? Je bent in het Kabinet van de Venus, de kleine kamer die haar naam draagt. Het beeld is honderddrieënnegentig centimeter hoog. Het wordt rond 1670 in Rome gevonden, vlak bij de basiliek van San Vitale. Er gaan meer dan tachtig jaar voorbij. In 1752 koopt paus Benedictus de veertiende het van de familie Stazi en schenkt het aan het museum. Kijk naar de handen: ze bedekken het lichaam. Het is een «Venus pudica», dat wil zeggen een kuise, een variant van een type dat afstamt van de Aphrodite van Cnidus van Praxiteles. De Musei spreken van een honderdtal replica's. Napoleon brengt haar naar Parijs, op grond van het verdrag van Tolentino. In 1816 keert ze terug naar Rome. Intussen stond er in haar plaats een gipsen afgietsel, dat daarna naar Groot-Brittannië vertrekt. Neem even de tijd en bekijk haar door rond het beeld te lopen: de kamer is klein en het licht verandert. Ga nu terug naar de galerij en loop door tot het einde: de laatste zaal is die van de Galliër.
Een gewonde krijger, met een halsband om de nek. Eeuwenlang noemde men hem een gladiator. Dat is hij niet. Je staat voor de Stervende Galliër. Het kenmerk zit om de hals: een torques, de halsband van de Keltische volken. Kijk ook naar het verwarde haar. Het is een Galaat, een Kelt uit Klein-Azië. Dit is een Romeinse kopie in marmer. Het origineel was van brons en is verloren gegaan: misschien dateert het uit 230-220 v.Chr. en werd het in opdracht gegeven door Attalos I, koning van Pergamon, om de overwinning op de Galaten te vieren. Het is de vijand, en ze beeldden hem met waardigheid uit. Hij wordt in het begin van de zeventiende eeuw gevonden, bij opgravingen in Villa Ludovisi: het eerste bericht dateert uit 1623. Lange tijd noemt men hem de stervende gladiator, door een misverstand. In 1797 brengt Napoleon hem naar Parijs. In 1815 keert hij terug naar Rome, dankzij Canova. In 2014 vertrekt hij naar Amerika: drie maanden in de National Gallery in Washington, ongeveer zevenhonderdduizend bezoekers. Op 20 maart keert hij terug naar huis. Neem even de tijd. Dit is de laatste zaal. Als je terugkeert op het Campidoglioplein, zoek dan in het midden de ruiter: wat je ziet is de kopie, en het origineel heb je al ontmoet.



De Capitolijnse Wolvin, Marcus Aurelius, Caravaggio, het Forum van bovenaf gezien, de Venus en de stervende Galliër: het beste van het oudste museum ter wereld, voor wie weinig tijd heeft.
Gratis korte route. Extra stops in de volledige route: 19 Verder met de volledige route