Wilczyca Kapitolińska, Marek Aurelio, Caravaggio, Forum widziane z góry, Wenus i Umierający Gal: najlepsze dzieła najstarszego muzeum na świecie dla tych, którzy mają mało czasu.
Gdzie są bliźnięta? Przez wieki pod tą wilczycą ich nie było. Stoisz przed Wilczycą Kapitolińską, brązową rzeźbą o wysokości siedemdziesięciu pięciu centymetrów. Od X wieku znajdowała się na Lateranie i nie jest dziełem sztuki: jest symbolem sprawiedliwości. Odbywały się tam procesy, a egzekucje „alla lupa” są odnotowane do 1450 roku. W 1471 roku papież Sykstus IV ofiarowuje ją ludowi rzymskiemu. Dopiero później ktoś dodaje dwoje bliźniąt, które niektórzy przypisują Pollaiolowi. Drzeworyt z 1499 roku przedstawia ją już z bliźniętami. Spójrz na nie: pojawiły się później. Wraz z nimi symbol sprawiedliwości staje się symbolem Rzymu. A kiedy powstała Wilczyca? Przez lata uważano ją za etruską, z V wieku przed Chrystusem, i taką datę nadal podaje karta muzealna. W 2006 roku konserwatorka Anna Maria Carruba przedstawia inną hipotezę: może być średniowieczna. Analizy mas formierskich wskazują na XIII wiek. To dwa konkurujące datowania, a kwestia pozostaje otwarta. To, co masz przed sobą, może mieć ponad dwa tysiące lat albo około ośmiu wieków. Kontynuuj zwiedzanie w kierunku Exedry, wielkiej szklanej sali.
W Rzymie było dwadzieścia dwie takie statuy konne. Dlaczego do naszych czasów dotrwała tylko ta jedna? Spójrz w górę: Marek Aureliusz na koniu, cztery metry i dwadzieścia cztery centymetry brązu, pod szkłem sali zaprojektowanej przez Carla Aymonina. Odlano go między 161 a 180 rokiem n.e., być może w 176 roku z okazji triumfu nad Germanami, być może po śmierci cesarza. Źródła antyczne nigdy o nim nie wspominają. Przez wieki stoi na Lateranie. Opowiada się, że ocalała, ponieważ wzięto ją za Konstantyna, pierwszego cesarza chrześcijańskiego. W 1538 roku papież Paweł III każe przenieść ją na Kapitol. Michał Anioł projektuje cokół, choć podobno nie zgadzał się na ustawienie jej pośrodku placu. W 1849 roku, w dniach rewolucji rzymskiej, demonstranci wkładają jej w dłoń trójkolorową flagę. W 1979 roku bomba w sąsiednim Palazzo Senatorio uszkadza cokół. Na placu krąży także legenda: w dniu sądu ostatecznego brąz stanie się złotem. To, co dziś widzisz na placu, jest kopią. Oryginał znajduje się tutaj, w środku, w bezpiecznym miejscu. Teraz wejdź na drugie piętro, do Pinakoteki.
Dwa obrazy Caravaggia w tej samej sali, a jeden jest namalowany na innym obrazie. Poszukaj najpierw Wróżenia z ręki. Cyganka czyta z ręki młodemu mężczyźnie. Według biografa Belloriego Caravaggio zobaczył ją przechodzącą ulicą i sportretował z natury. Maluje go pod koniec XVI wieku, a pierwszym nabywcą jest kardynał Del Monte. W 1977 roku zdjęcie rentgenowskie odkrywa sekret: pod warstwą farby znajduje się inne dzieło, Ukoronowanie Marii Panny Cavaliera d'Arpino. Caravaggio namalował obraz na pracy innego artysty. Teraz poszukaj Świętego Jana Chrzciciela z 1602 roku. Zamawia go Ciriaco Mattei do swojego pałacu, a nie do kościoła. Święty nosi imię syna Matteiego, Giovanniego Battisty. A poza? Caravaggio zaczerpnął ją z jednego z aktów ze sklepienia Kaplicy Sykstyńskiej Michała Anioła. Oba obrazy trafiają na Kapitol około 1750 roku. Papież Benedykt XIV chce dzieł dla muzeum i każe wycenić Wróżenie z ręki kardynałowi Valentiemu Gonzadze. Druga wersja znajduje się w Luwrze. Teraz wróć na parter i zejdź do podziemnej galerii. W połowie drogi wejdź na boczne schody prowadzące do Tabularium.
Aby dotrzeć tutaj, przeszedłeś przez fundamenty wzgórza, obok świątyni Wejowisa. Świątynia była starsza od pałacu, a budowniczowie ją ominęli: dlatego plan budynku ma wcięcie. Teraz podejdź do otwartej arkady. Spójrz w dół. To jest Forum Romanum, widziane z góry. Muzeum znika i zostaje miasto. Pałac, w którym jesteś, był Tabularium, archiwum państwowym: przechowywano tu prawa i akty urzędowe Rzymu, wyryte na tablicach z brązu. W 83 roku p.n.e. pożar zniszczył wzgórze. Dyktator Sulla zarządza odbudowę, a dzieło kończy Kwintus Lutacjusz Katulus, konsul w 78 roku p.n.e. Data jest zapisana w inskrypcji. Teraz poszukaj przed sobą pozostałości świątyń. Świątyni Wespazjana, świątyni Zgody. A dalej Rostra, trybuny przemówień. Ponad dwa tysiące lat temu ta ściana zamykała Forum od strony Kapitolu. Dziś nadal jest tarasem widokowym. Poświęć chwilę. Z żadnego innego miejsca w muzeum nie widzisz Rzymu tak jak stąd. Teraz wróć do galerii, idź aż do końca i wejdź na dziedziniec Palazzo Nuovo, potem na pierwsze piętro, aż do sali Wenus.
Dlaczego papież kupuje nagą boginię i oddaje ją ludowi? Jesteś w Gabinecie Wenus, niewielkim pomieszczeniu, które nosi jej imię. Posąg ma sto dziewięćdziesiąt trzy centymetry wysokości. Odnaleziono go w Rzymie około 1670 roku, w pobliżu bazyliki San Vitale. Mija ponad osiemdziesiąt lat. W 1752 roku papież Benedykt Czternasty kupuje go od rodziny Stazi i ofiarowuje muzeum. Spójrz na dłonie: zasłaniają ciało. To „Wenus wstydliwa", czyli skromna, wariant typu wywodzącego się z Afrodyty z Knidos Praksytelesa. Muzea mówią o około stu replikach. Napoleon zabiera ją do Paryża na mocy traktatu w Tolentino. Wraca do Rzymu w 1816 roku. W międzyczasie na jej miejscu stał odlew gipsowy, który następnie wyjeżdża do Wielkiej Brytanii. Poświęć chwilę i obejrzyj ją, krążąc wokół posągu: pomieszczenie jest małe, a światło się zmienia. Teraz wróć do galerii i idź dalej aż do końca: ostatnia sala to sala Galata.
Ranny wojownik z obręczą na szyi. Przez wieki nazywano go gladiatorem. Nim nie jest. Stoisz przed Umierającym Galem. Znak jest na szyi: torques, obręcz ludów celtyckich. Zwróć uwagę także na zmierzwione włosy. To Gal, Celt z Azji Mniejszej. To rzymska kopia w marmurze. Oryginał był z brązu i zaginął: być może pochodzi z lat 230–220 p.n.e., a zamówił go Attalos I, król Pergamonu, aby uczcić zwycięstwo nad Galami. To wróg, a rzeźbią go z godnością. Odnaleziono go na początku XVII wieku podczas wykopalisk w Villa Ludovisi: pierwsza wzmianka pochodzi z 1623 roku. Przez długi czas nazywano go umierającym gladiatorem, z powodu pomyłki. W 1797 roku Napoleon zabiera go do Paryża. Wraca do Rzymu w 1815 roku, dzięki Canovie. W 2014 roku wyrusza do Ameryki: trzy miesiące w National Gallery w Waszyngtonie, około siedmiuset tysięcy zwiedzających. Wraca do domu 20 marca. Poświęć chwilę. To ostatnia sala. Gdy wrócisz na plac Kapitoliński, poszukaj pośrodku jeźdźca: to, co widzisz, jest kopią, a oryginał już poznałeś.



Wilczyca Kapitolińska, Marek Aurelio, Caravaggio, Forum widziane z góry, Wenus i Umierający Gal: najlepsze dzieła najstarszego muzeum na świecie dla tych, którzy mają mało czasu.
Bezpłatna krótka trasa. Więcej przystanków w pełnej trasie: 20 Kontynuuj z pełną trasą